Sự gia tăng của xã hội không dùng tiền mặt ở Na Uy


Đã có một đề xuất định kỳ trong một vài năm rồi, rằng Na Uy trở thành xã hội không dùng tiền mặt đầu tiên trên thế giới. Nhiều ngành công nghiệp ủng hộ mạnh mẽ ý tưởng này, và đảng bảo thủ Na Uy tin rằng đất nước này có thể trở thành không tiền mặt vào năm 2030. Nói chung, cách thức thanh toán mới đã trở thành một chủ đề nóng bỏng trên toàn thế giới, và Na Uy là một trong những quốc gia nổi bật khi công khai giải quyết các thách thức mới để loại trừ tiền mặt ra khỏi nền kinh tế của họ. Với việc giảm sử dụng tiền mặt, ngày càng nhiều giải pháp thanh toán bắt đầu nổi lên và chúng hiệu quả về chi phí hơn so với tiền xu và tiền giấy mà chúng ta đã quen. Đảng bảo thủ nêu trên đã đề nghị rằng quyền hiện tại thanh toán bằng tiền vật chất nên được chấm dứt vào năm 2020 để cho phép chuyển đổi suôn sẻ sang một hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, thực tế là cần phải thực hiện nhiều thay đổi về mặt pháp lý và hành chính trước khi ý tưởng này trở thành thực tế. Ngoài ra còn có một số bước quan trọng cần thực hiện để ngăn chặn vấn đề về rửa tiền và bảo vệ dữ liệu.

Nền tảng của ý tưởng

Nhiều tổ chức công nghiệp có ảnh hưởng chẳng hạn như Hiệp hội ngành Tài chính (Finance Sector Union),Cục thuế Na Uy (Norwegian Tax Administration), Tài chính Na Uy (Finance Norway) và các tổ chức khác, ủng hộ mạnh mẽ ý tưởng xã hội không dùng tiền mặt. Họ đã giải thích ý tưởng loại bỏ tiền mặt khỏi nền kinh tế như một cách hiệu quả để ngăn chặn rửa tiền, tội phạm tài chính và các hành động bất hợp pháp ngầm khác, và cho phép chi phí chung thấp hơn. Ví dụ, Na Uy ngày nay chỉ sử dụng 3% tiền giấy. Họ thậm chí còn trả tiền cho các giao dịch hàng nhỏ, như cà phê, bằng thẻ. Những thói quen này là hoàn toàn hợp lý, nhớ rằng có rất nhiều ứng dụng tiền mặt, phương thức thanh toán dễ dàng hơn và thực tế hơn nhiều so với tiền mặt (Fitbit Pay, Vipps, Messenger, v.v.). Luôn luôn có một số tranh luận trái chiều là tại sao không nên sử dụng các phương thức không dùng tiền mặt. Những tranh luận này thường giải thích rằng hệ thống điện tử và CNTT không đáng tin cậy và những công dân không có thu nhập hay thu nhập thấp sẽ phải đối mặt với nhiều vấn đề (những người không đủ điều kiện nhận thẻ do thiếu giấy tờ tùy thân). Họ sẽ bị buộc phải sử dụng các dịch vụ thanh toán này cho từng loại mua sắm mà họ muốn.

Liêụ tiền mặt sẽ hoàn toàn biến mất trong vòng 1 thập kỷ?

Trong số tất cả các quốc gia trên thế giới, Na Uy là nước đi trước tất cả các nước khác trong việc trở thành xã hội đầu tiên không dùng tiền mặt. Các sự kiện hiển nhiên cho thấy việc sử dụng tiền mặt vật chất của công dân Na Uy hàng ngày quá thấp đến nỗi nó có thể hầu như được coi là một xã hội không dùng tiền mặt. Việc chuyển tiền gần như tất cả được thực hiện điện tử (90% giao dịch). Phó thống đốc ngân hàng trung ương Na Uy, Nicolaisen, tuyên bố rằng những sở thích này không liên quan gì đến ngân hàng, mà do chính người dân, người tiêu dùng, những người mà thích sử dụng các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt. Ngoài ra, việc không dùng tiền mặt tăng lên không phải là điển hình duy nhất đối với Na Uy; những người hàng xóm Thụy Điển của họ cũng đã di chuyển ra khỏi tiền mặt một cách hiệu quả. Mặc dù vậy họ đánh bại Thụy Điển trong cuộc đua về tỷ lệ giao dịch, chỉ 20% giao dịch ở Thụy Điển được chuyển bằng tiền mặt kể từ năm 2015. Thực tế này thật mỉa mai vì Thụy Điển là quốc gia châu Âu đầu tiên bắt đầu phát hành tiền giấy trở lại trong năm 1660! Tuy nhiên, ngày nay, đã có một bằng chứng giai thoại về việc thiếu tiền mặt ngay cả giữa các nhà đầu cơ và người ăn xin. Thậm chí có một tuyên bố rằng nếu bạn sử dụng quá nhiều tiền mặt, bạn có thể được coi là một tên tội phạm hoặc khủng bố.

Khu vực Bắc Âu nói chung biến đổi nhanh chóng hệ thống tài chính của mình, tự động thay đổi hành vi chi tiêu của người dùng. Tiền mặt đã được coi là lỗi thời ngay cả bởi chính phủ, ngân hàng, cơ quan thuế và các ngành công nghiệp khác nhau. Những thay đổi được phản ánh trong nhu cầu xã hội và cần phải đưa ra các hệ thống thanh toán phức tạp hơn. Ngoài ra, nền kinh tế bất hợp pháp khó kiểm soát và các hoạt động trong lĩnh vực này không được bao gồm trong GDP quốc gia, và với xã hội không dùng tiền mặt, nền kinh tế bất hợp pháp có thể hoàn toàn bị loại trừ.

Các quốc gia khác cũng đưa ra những ý tưởng về tương lai của tiền là Phần Lan và Vương quốc Anh. Phần Lan gần đây đã bắt đầu một thử nghiệm với một khái niệm về UBI sẽ cung cấp cho công dân tiền miễn phí bất kể thu nhập hoặc tình trạng công việc mà sẽ cung cấp cho mọi người một mức độ bảo đảm tài chính thiết yếu. Và ở Anh, hầu hết 40% công dân không thấy việc sử dụng tiền mặt trong tương lai và theo các ví dụ này, không có khả năng rằng tiền mặt sẽ biến mất hoàn toàn trong 10 năm tới. Mặc dù có một lời nhắc nhở rằng tiền mặt đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế tiêu dùng, nó sẽ tồn tại miễn là mọi người cần nó.

Những bất lợi của xã hội không dùng tiền mặt

Việc biến mất tiền mặt, phải được thừa nhận, đã gây ra một số lo lắng nghiêm trọng giữa các nhà chức trách. Họ đã chỉ ra rằng sự biến mất nhanh chóng của tiền mặt sẽ gây ra các vấn đề không chỉ ở Na Uy, mà còn ở nơi khác. Bước vào vòng xoáy tiêu cực có thể nguy hại cho cơ sở hạ tầng tiền mặt và gây hại cho những nhóm người dễ bị tổn thương, như chúng ta đã nói. Ngoài ra, tương lai không dùng tiền mặt cũng có thể gây tổn hại cho du khách nước ngoài, những người sẽ bị buộc phải trả nhiều phí giao dịch nặng trong khi ở nước ngoài. Mặc dù tuyên bố rằng sự biến mất tiền mặt sẽ ảnh hưởng tích cực đến rửa tiền, trốn thuế và các hình thức tội phạm tài chính và tham nhũng khác nhau, nó vẫn sẽ có tác động tiêu cực đối với gian lận thẻ có thể gây thiệt hại gấp 10 lần. Các số liệu thống kê cho thấy đã có nhiều gian lận hơn trong những thập kỷ qua và có sự tương quan giữa tỷ lệ gian lận và thanh toán điện tử. Điều này ngụ ý rằng việc bỏ tiền mặt sẽ không hoàn toàn chấm dứt tội phạm tài chính.

Tương lai của xã hội không dùng tiền mặt

Các số liệu thống kê của ngân hàng Trung ương Châu Âu cho thấy các giao dịch điện tử đã leo lên đến 5 tỷ giao dịch hàng năm! Và các thanh toán đã gấp đôi trong giai đoạn giữa 2008-2016, vì vậy các thẻ chắc chắn sẽ không mất ưu thế thanh toán của mình sớm. Có khả năng là các dịch vụ di động có thể trở nên phổ biến hơn trong các thế hệ trẻ trong những năm tới, nhưng có một nghi ngờ rằng nó có thể chiếm vị trí và giá trị của ‘thẻ nhựa’.